1886

İzmir şehri Türk halkının eğitiminde yeni bir ilerleme çağına işaret eden bir gösteriye şahit oldu. Dün bina ve vergilerden elde edilen gelirle inşa edilen karma ortaokul ve lisenin açılışı gerçekleşti. Şimdilik ‘Bina’ olarak adlandırılan yapının birinci katının dört tarafı izole edilmiş ve kare şeklinde, zemin katında mermerden yapılmış geniş bir antre ve ortada su fıskiyesi olan bir çeşme var. Mermer sütunlarla desteklenen geniş bir koridor ve bir okula yakışan sade mobilyalarla döşeli, geniş sınıflara açılmaktadır. Arka tarafta en sonda Türk hamamının bulunduğu bir avlu var ve karşısında küçük bir bahçe oluşturacak demir çitlerle çevrili güzel bir arazi mevcut. Cephesi mermer sütunlu bir revak ile Arles taşıyla örülmüş olup, büyük bir merdiven giriş katına erişim sağlar. Son olarak valiliğin yakınında inşa edilen bu bina İzmir kenti için bir süstür.

Sabah saat ondan itibaren çok sayıda ulema, üst düzey askeri ve sivil yetkililer, Ortodoks Başpiskoposu ve Haham kendi cemaatlerinin ileri gelenleriyle Müslüman ve Hristiyan ileri gelenlerinden oluşan büyük bir kalabalık okulun bando takımına eşlik etmektedir. Ayrıca zanaat erbapları ve el sanatları ustaları, sol üst köşede ana merdivenin yanında görev yapan Jandarma teşkilatı, başlarında birkaç öğretmenin bulunduğu güzel üniforma giyen yeni kayıt olmuş öğrenciler sıralanmışlar.

Saat tam 11.00(onbir)’de Genel Vali, Merkez Mutassarrıfı, Kadı ve onlara eşlik edenler müzik eşliğinde girişlerini yaptılar. Büyük şeref salonunda birkaç dakika dinlendikten sonra yeni kaydolan öğrencilerden biri öne çıkarak gençliğin eğitimine verdiği cesaret ve teşvikten dolayı Sultan Abdülmecit’e(S.M. 1)teşekkür konuşması yaptı. Ardından, S.E.Halil Rıfat Paşa coşkulu konuşmasında; eğitimin ülke ve her birey için faydasına büyük bir belagatla dikkat çekti. Majestelerinin arzusunun ırk ve inanç ayırımı gözetmeksizin halkını Avrupa seviyesine yükseltmek olduğunu sözlerine ekledi.

Hemen ardından, ulemadan bir din adamı Sultan’ın sağlığına dua etti. Ve yeni kurumun hayırlı olması dileklerinde bulundu. Daha sonra Ortodoks Başpiskoposu, Sultan’ı öven bir konuşma yaptı. Tören bitiminde ortaokul öğrencileri bando eşliğinde Valinin önünde geçiş töreni yaptılar. Toplantıya katılan herkese soğuk içecek ikramında bulunuldu ve herkes bu kutlamaya katılmanın mutluluğunu yaşadı.

Ortaokul ve lisenin toplam beş sınıfı bulunmaktadır. Eğitim programı; her sınıfta Doğa Tarihi, Fizik, Çizim Dersi, Matematik, Tarih, Coğrafya, Fransızca, Arapça, Farsça ve Türkçe’dir. Şimdilik üç sınıfta dersler başladı. Kaydolan yüz yirmi(120)öğrencinin yaklaşık on beşi(15) İsrailli, geri kalanı Müslümandı. Hristiyan okullarımızda Türkçe dersi olmaması nedeniyle ve yeni açılan okulun eğitim dilinin Türkçe olması sebebiyle hiçbir Hristiyan öğrenci bu okula kayıt yaptıramamıştır. Az sayıda öğretmen vardır. (6 öğretmen). Yeterince maaş alamadıklarını öğrendim.

İlk Merci Asliye Hukuk Mahkemesi başkanı Mahmut Esat Efendi isminin de öğretmenler arasında yer alması beni oldukça mutlu etti. Bu genç yargıç, bilgisi ve dürüstlüğü sayesinde kısa sürede tüm sınıfların saygısını ve sempatisini kazandı. Lisedeki varlığı bu kurum için iyiye işarettir.

Geriye Karataş’ta lise olarak kullanılması planlanan bina kaldı. Birileri burayı bir tarım ya da ticaret okuluna dönüştürme fikrini önermeyi akıl etti. Umarız ki lise fikrine sadık kalınır. (Sultan Mektep)